Een duurzame visie op tijdelijkheid

Peter Groot is gefascineerd door de natuurlijke dynamiek van de stad, die op dit moment mede door de crisis haast lijkt te zijn verworden tot een statische standstil. Als medeoprichter van het Departement Tijdelijke Ordening (DTO) probeert hij met korte termijnprojecten braakliggende terreinen en leegstaande panden te verlossen van hun onbestemdheid. Al is het maar met kleine speldenprikken. Daarnaast is Groot mede-eigenaar van Hoogte Twee Architecten, en stond hij aan de wieg van CASA, centrum voor architectuur en stedenbouw Arnhem. Bevlogen in alles wat hij doet, is hij een drijvende kracht achter projecten die de stad beter maken en in beweging houden.

Persoonlijke drijfveer

‘Betrokkenheid bij de stad is mijn drijfveer. Het raakt me als de stad littekens en kale plekken heeft. Er liggen zoveel kansen, als we maar leren om met een andere bril te kijken. Daar wil ik aan werken, en vanuit dat idee is DTO ontstaan. Dat begon vanuit het Arnhemse Architectuurcentrum CASA, waar ik samen met Edwin Verdurmen grondlegger van ben. Arnhem heeft een wat kwalijke reputatie op het gebied van een aantal grote projecten die maar niet van de grond willen komen, en met dat gegeven wilden we wat doen. Niet zozeer om uit te zoeken waarom er zoveel braakligging en leegstand was, maar we wilden werken vanuit het idee dat dit een gegeven is. Kijken hoe we daar iets positiefs uit zouden kunnen vormen. Vanwege het experimentele karakter hebben we buiten CASA een eigen stichting opgericht: Departement Tijdelijke Ontwikkeling, ofwel DTO. Tijdens de oprichting brak de crisis uit, en bleek braakligging opeens een heel actueel onderwerp te zijn. Je ziet inmiddels dat de oude manier van werken niet meer functioneert, en dat we met z’n allen op zoek moeten gaan naar nieuwe manieren.’

Persoonlijke ambitie

‘Mijn persoonlijke doel, en ook dat van DTO, is dat er op een andere manier naar de stad gekeken gaat worden. Het gaat ons niet zozeer om het bedenken van leuke invullingen, maar om het verder kijken. Natuurlijk is het vaak genoeg zo dat kunstenaars tijdelijk gebruik mogen maken van een pand, maar dat ze eruit worden gezet zodra er een plan is. Wij proberen te stimuleren dat er in een eerder stadium wordt nagedacht over wat men in de toekomst wil met een plek, en dat die ideeën gedurende de tijdelijkheid al mee worden genomen. Eigenlijk zou je die transitiefase moeten zien als een groot laboratorium waar je experimenten uitvoert. Om te kijken of die functies die jij in gedachten hebt op termijn ook daadwerkelijk kunnen aarden of wortelen. Dat vraagt wel om een andere bril. Als je gaat experimenteren, accepteer je ook dat er dingen anders kunnen lopen en zelfs fout kunnen gaan. Dat is iets dat wij in onze stedenbouw en gebiedsontwikkeling niet kennen. Alles wordt eerst tot achter de komma doodberekend en vastgelegd, terwijl ik denk dat we dat juist moeten loslaten.’

Opgave/misverstanden

”¨‘Transformatie is voor ons een belangrijke opgave. Vanuit DTO werken we met het Transitieteam, een compact team van personen die opereren binnen het vakgebied van de stedelijke transitie. Een stad is altijd in verandering en de overgangsfases of tussentijd die daarbij hoort zien wij als een geleidelijke ontwikkeling, die bepalend is voor de toekomstige kwaliteit van een gebied. Wij focussen op het versterken van bestaande ruimtelijke kwaliteiten, het selectief toevoegen van elementen, experimenteren met nieuwe functies en samenwerking met lokale ondernemers en bewoners. Het Transitieteam gelooft bovendien sterk in het activeren van het bestaande stedelijke landschap met maatschappelijk relevante interventies. Daarom wordt naast een grondige ruimtelijke, historische en programmatische analyse ook ingezet op het maximaliseren van de lokale economische en sociale potenties van elke plek. Een recent project is de plek waar DTO huist: ‘Showroom Arnhem’: een in onbruik geraakte voetgangerspassage die getransformeerd is tot een tijdelijk cultureel centrum.

Opleiding

‘Ik ben van LTS, MTS en lerarenopleiding Bouwkunde naar de TU Eindhoven gegaan. Ik liep tijdens mijn lerarenopleiding stage bij het architectenbureau Dirrix en Van Wylick, en ontdekte daar dat ik architect wilde worden. Ik heb vervolgens vier jaar bij Bert Dirrix gewerkt. De opleiding was goed, maar je leert het ondernemerschap toch vooral in de praktijk. Ik denk dat er wat dat betreft een hiaat is tussen de opleiding en het hebben van een architectenbureau. Je kunt je afvragen of het bijbrengen van ondernemerschap bij de opleiding hoort, of dat je dat ernaast moet leren.’

Netwerk

Berry Kessels Ik noem hem graag omdat hij met heel andere ogen naar gebiedsontwikkeling kijkt. Zijn werkwijze in de wijk Klarendal, onder andere met de inbreng van het concept van het Modekwartier, toont aan dat als je met andere ogen naar gebieden kijkt, je er beweging in kan krijgen. Door Volkshuisvesting is heel veel tijd, energie en geld in Klarendal gestopt. Je ziet inmiddels dat, mede dankzij die inspanningen, het een veel prettigere buurt is geworden. Dat de waardering van bewoners omhoog is geschoten en de waarde van woningen bovendien is gestegen. Het toont aan dat op een andere manier willen kijken en rekenen loont.

Referenties

‘De zone van het Ruhrgebied, met projecten als Zeche Zollverein en Emscher Park. Daar is echt goed gekeken naar de kwaliteit van de oude fabrieken en wat er mee gedaan zou kunnen worden. In plaats van met een groot gebaar is er met kleinere deelprojecten veel in gang gezet. Zo krijg je levendigheid in een plek. Zoiets proberen wij ook te doen in Arnhem, met kleine speldenprikjes passen wij een soort acupunctuur toe. Als je het maar langs de juiste energiebaan legt, dan heeft het ook effect op het hele lichaam. De manier waarop Antwerpen de laatste twintig jaar is getransformeerd vind ik ook fantastisch. Daar zie je ook dat als je met hele kleine dingen begint, het uiteindelijk tot iets groots kan uitgroeien.’

Nederland Next?

‘Ik denk dat er in de toekomst meer ruimte zal zijn voor spontane initiatieven en dat er definitief wordt afgerekend met het blauwdruk-denken. Ik hoop dat ook de regelgeving wordt aangepast, en dat we functies flexibeler kunnen wijzigen. De bebouwde omgeving zal meer organisch gegroeid zijn dankzij kleine ingrepen en we raken af van grote megalomane ‘tabula rasa’ ontwikkelingen.’
MAR_profielfoto_Peter_Groot.jpg

Peter Groot

Peter Groot (Heemskerk, 1965) richtte in 1997, samen met Martin-Paul Neys, het bureau Hoogte Twee Architecten op. Opvallend is de actieve bijdrage die het bureau levert aan het architectuuronderwijs en het architectuurklimaat. Zo geeft Groot les aan de Artez-Academie van Bouwkunst in Arnhem en is hij medeoprichter van het Arnhemse architectuurcentrum CASA en oprichter van Departement Tijdelijke Ordening. Groot is zelf opgeleid aan de TU Eindhoven.

project

Transitiekaart

interview

Een duurzame visie op tijdelijkheid

website

http://www.transitieteam.nl

netwerk

Edwin Verdurmen Berry Kessels

social media

Peter Groot op twitter

DTOLab@DTOLab24 Sep

RT @coehoorncentr: Diede werkt in het populaire Berlijnse Michelsberger Hotel. ‘Komen jullie uit Arnhem. Jullie zijn van Coehoorn? Wat… https://t.co/nYHnw2Y1O1

DTOLab@DTOLab14 Sep

RT @coehoorncentr: Niet alleen vieren wij vandaag het 5-jarig bestaan van ons trotse Coehoornpark, maar in CC3 wordt ook een prachtig… https://t.co/8feLkrBYAd

DTOLab@DTOLab12 Jul

RT @mattijsloor: Feestelijke borrel in Coehoorn Park: van tijdelijk project naar een permanente basis voor creatief ondernemerschap… https://t.co/6oZdZSVPXS

DTOLab@DTOLab16 Jun

RT @coehoorncentr: Arnhemse politiek debatteert over toekomst Coehoorn. Oproep om ons komende woensdag bij de raadsvergadering te steu… https://t.co/vtIwj1cPEh

DTOLab@DTOLab13 Jun

RT @chriszeeven: De eerste les cq beslissing naar aanleiding van de lezing van #ThomasRau bij @CASAarnhem is dat @gemeentearnhem moe… https://t.co/Dr4Q1MFhoh

DTOLab@DTOLab31 May

RT @mattijsloor: Samen met @GroenLinks026, @VVDArnhem, @PvdA_Arnhem en @SP026 heeft @D66Arnhem een debat aangevraagd over de dooront… https://t.co/tbNHGPPaXg

DTOLab@DTOLab30 May

RT @buroBois: Wat wil de @gemeentearnhem met de stad? Hoe wil de @ArnhemRaad dat de stad groeit en bloeit als dit soort initiati… https://t.co/6xVrozBtjQ

DTOLab@DTOLab25 May

RT @KarstGritMedia: Hadden we maar zoiets in Rotterdam, wat een energie aldus klant uit de Maasstad na 2e bezoek @coehoorncentr