Schrijven en tekenen

Jeroen Mensink is geïnteresseerd in processen als de sleutel tot een geslaagd project. Cruciaal hierbij is mensenwerk en de vruchtbare samenwerking met partners. De mensen achter een project zijn uiteindelijk de basis voor een succesvol eindresultaat. Jeroen stelt zichzelf hierbinnen op als de ‘schrijvende en tekenende secretaris van het proces’.

Persoonlijke aanleiding/drijfveer

‘Het vak van architect leek me vroeger zo down-to-earth en eenduidig. De werkelijkheid blijkt veelzijdiger, maar dat maakt het juist interessant. Iedereen denkt te weten wat een architect doet, terwijl iedereen daar een totaal ander beeld bij heeft. Vakgenoten die zich in de crisis staande houden, zijn juist diegenen die veelzijdig inzetbaar zijn.
Ik zie mijzelf als schrijvend architect. Schrijven is voor mij altijd de wegbereider geweest naar onderwerpen en mensen waar ik anders niet mee in contact zou komen. Het plezier schuilt voor mij in het met kennis, kunde en gedrevenheid een bijdrage kunnen leveren aan het beantwoorden van een vraag. Wel wil ik echt iets concreets maken en iets voor elkaar krijgen. Al doende ontdek je eigenlijk pas waarom je doet wat je doet.’

Persoonlijke ambitie

‘Momenteel schrijf ik aan een stuk waarin ik aan een buitenstaander probeer uit te leggen wat ontwerpen eigenlijk is, en hoe je kan benoemen wat een goed ontwerp is. Daardoor kom ik erachter dat het begrip ‘aandacht’ voor mij centraal staat. Aan een goed ontwerp is over het algemeen veel aandacht besteed. Neem bijvoorbeeld mijn oude Lancia Beta HPE. De industriële productie van zo’n auto is kostbaar, dus dan zijn duizend ontwerpuren extra geen grote investering. Dat levert fantastische details op, zoals een slim schuifmechanisme in de rugleuning van de voorstoelen om de achterpassagier makkelijker uit deze coupé te laten uitstappen. Ik besteed het liefst soortgelijke aandacht aan een ontwerp. Als je mij naar een concrete ambitie vraagt. Ik ben ooit ‘architect-in-residence’ geweest in Kaapstad, Zuid-Afrika. Een maand lang mocht ik gebruik maken van de faciliteiten van een bureau, in ruil voor wat hand en spandiensten bij deze bevriende architecten. Ik heb van dichtbij gezien dat er nog veel werk te verrichten is daar, zowel op het gebied van huisvesting, herstructurering als stedenbouw. Een huisvestingsopgave die we ons hier in Europa niet kunnen voorstellen, denk aan de ‘townships’ en de ‘informal settlements’. Daar zou ik graag een bijdrage aan willen leveren. Wanneer mogelijk gecombineerd met een praktijk in Nederland, omdat ik geloof dat beide praktijken van elkaar kunnen leren.’

Opleiding

‘Begonnen met boutjes, schroefjes en moertjes, werk ik nu vooral aan de andere kant van het spectrum. Stedenbouw en gebiedsontwikkeling. Ik ben afgestudeerd bij zowel architectuur als bouwtechnologie, dat laatste vooral om een betere architect te worden. Die aandacht voor het maken heeft me wel geholpen, maar je leert vooral veel van het vak in de praktijk. Wat wel goed aansluit, is het vraaggestuurd problemen oplossen, het ingenieursdenken van casusonderwijs. In de praktijk pakt dat goed uit. Tegelijk zal de opleiding zich ook moeten blijven richten op de actualiteit, om voeling te houden met de vraag wat er nu gevraagd wordt van een bouwkundig ingenieur.’

Persoonlijk netwerk

Jan Brouwer Bij Jan ben ik afgestudeerd en ik ben hem ook daarna ongevraagd blijven bellen als mentor. We kennen elkaar daarnaast ook van Booosting, waar ik een tijdje lid ben geweest. Toen Jan Rijksadviseur Infrastructuur werd, heeft hij mij gevraagd of ik hem schrijvend wilde assisteren. Dat heb ik gedaan en zodoende gingen we samenwerken, later ook aan ontwerpopgaven. In beide rollen heb ik nog steeds contact met hem. Wanneer er een aanleiding is, werken we samen en ik blijf hem vragen voor reflectie. Jan en ik komen allebei uit Noord-Nederland en we delen dezelfde nuchterheid.

Kees Hummel Eerst sportleraar en toen ik met mijn praktijk begon net fotograaf geworden. Sinds het begin fotografeert Kees alles wat ik de moeite van een foto waard vind, en zo zijn we samen gegroeid. Hij doet mijn projectportfolio, maar heeft ook meegewerkt aan projecten als de Vinex Atlas. Als een project af is, gaan we eerst een avond bij elkaar zitten om een aantal scènes te bedenken. Daarna plannen we een dag voor een fotoshoot, als feestelijke afsluiting van het project. Kees is geen ‘verstilde architectuur’-fotograaf, maar erg goed met mensen. Hij schiet vaker portretten en 'fotografie voor aan de wand' dan gebouwen. Zo vertellen de uiteindelijke beelden een verhaal over én met het project. Verhalen zijn voor ons belangrijker dan steriele, lege gebouwen.

Enchilada Sinds enkele jaren is ontwerpbureau Enchilada onderdeel geworden van de dingen die ik maak. Dat gaat verder dan alleen grafisch vormgeven, ze denken mee met de boodschap en het verhaal. Ik bereid in ruwe vorm voor en geef hen daarna zoveel mogelijk vrijheid. Dat is voor hen genoeg handreiking om soms zelfs in één beeld mijn boodschap neer te zetten. Zij stimuleren ook de humor in onze uitingen, je moet jezelf niet te serieus nemen. De samenwerking levert dan ook altijd veel plezier op.’

Persoonlijke referenties

Südstadt Tübingen. Goede stedenbouwkundige plannen zijn weldoordachte raamwerken waarin verschillende initiatieven hun plek kunnen vinden. Ik heb regelmatig contact met Leonhard Schenk, de maker van het plan in Tübingen, met wie ik ook graag mijn eigen projecten doorspreek. Zijn plan in Tübingen zit slim in elkaar en geeft goed antwoord op de verschillende vragen die toen speelden op die plek. Dat plan laat zich niet één op één overdragen naar een andere locatie, wat nu soms wel gebeurt. Je hebt bijvoorbeeld wel kritische massa nodig, om de verschillende functies die in dat plan zitten te kunnen dragen.

Desert Sessions Zanger-gitarist Josh Homme heeft vijftien jaar geleden een groep bevriende muzikanten bijeengebracht, om in steeds wisselende samenstellingen jamsessies te houden. Spontaan ontstaan, vormen de opnames een inmiddels beroemde reeks. Deze aanpak spreekt me erg aan; egoloos heel veel aandacht schenken, experimenteren, goede mensen bij elkaar zoeken - personen met een klik - en dan samen iets goeds maken waar je blij van wordt.

Lancia 037 Deze auto is enigszins verwant aan de auto die ik eerder noemde, de Lancia Beta HPE. In de rallysport mocht je destijds ontwikkelen waarmee je maar durfde te rijden, als je maar ten minste 200 exemplaren produceerde. In een ander leven was ik graag ingenieur Sergio Limone geweest, die indertijd opdracht kreeg om met een heel team en beschikbare middelen de ultieme rallyauto te ontwikkelen. Eerst deze 037 en later de S4. Het drong pas laat tot me door dat een auto, net als een gebouw, een complexe ontwerpopgave is waar met verschillende disciplines in een groot team aan gewerkt wordt.

Nederland Next

‘Ik zou het interessanter vinden om een proces aan te dragen, dan een project. Dat zou een denktank of atelier zijn waar iemand met een ruimtelijke vraag - tot op nationale schaal - kan komen, waar vervolgens fundamenteel en multidisciplinair nagedacht kan worden over antwoorden. Maar dan wel zodanig dat dit vervolgens ook daadwerkelijk uitgevoerd gaat worden. Dit soort ateliers is natuurlijk niet nieuw, maar het gaat erom ook de uitvoering ter hand te nemen. De vraag is natuurlijk hoe dit georganiseerd moet worden. FLX van Ymere is zo’n voorbeeld op de schaal van stedelijke projecten, waar de ruimtelijke opgaven die binnen de corporatie spelen heel gericht extra aandacht krijgen van een groep experts vanuit heel verschillende disciplines. Vervolgens gaan projecten weer terug de organisatie in, die verantwoordelijk is voor de verdere ontwikkeling en uitvoering. Het atelier waar ik aan denk zou lijken op een mix van het Atelier Rijksbouwmeester, een TU, de oude Rijksplanologische Dienst en het Projectmanagementbureau Amsterdam.’
jeroenmensink.jpg

Jeroen Mensink

Jeroen Mensink (Schoonebeek, 1974) is schrijvend architect en houdt zich vooral bezig met stedelijke projecten. Hij is eigenaar van JAM* architecten, een ontwerp- en onderzoeksbureau voor ruimtelijke vraagstukken. Daarnaast is hij parttime verbonden aan de Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling van de TU Delft. In 2009/10 was hij mentor van Onderzoekslab Placemakers, gehouden in het kader van Nederland wordt Anders.

project

Jacob Geelbuurt

interview

Schrijven en tekenen

website

http://jamarchitecten.nl

netwerk

Paul Weverling Kees Hummel Jan Brouwer

social media

Jeroen Mensink op twitter

JAMarchitecten@JAMarchitecten28 Jun

Check out my latest article: De wooncoöperatie wordt al snel heel gewoon! https://t.co/aXF8QrZfE2 via @LinkedIn

JAMarchitecten@JAMarchitecten21 May

Did I prepare some snacks for the Canal Catwalk in the kitchen of the Amstel Hotel today? Yes, I did!

JAMarchitecten@JAMarchitecten17 May

RT @RWS_WNZ: Onze collega's die aan de verbetering van de doorstroming op de #A4 werken, reden mee met #WaterstofChallenge. Aand… https://t.co/2nlnS7GsY1